Çerezsiz Web Analitiği Nedir? Google Analytics Alternatifi

Çerezsiz web analitiği; sitenizin ziyaret sayısını, trafik kaynaklarını, en çok okunan sayfalarını, dönüşümlerini ve sayfa hızını, ziyaretçinin cihazına çerez ya da başka bir kimlik yazmadan ölçen yaklaşımdır. Tarayıcıyı aylarca saklanan bir kimlikle tanımak yerine ziyaret sunucuda sayılır ve yalnızca kimseyi tanımlamayan toplu veriler saklanır. Pek çok site için Google Analytics'e göre daha hafif ve gizlilik dostu bir alternatiftir; yeter ki neyi ölçüp neyi ölçemediğini baştan bilin.

"Çerezsiz" tam olarak ne demek?

Klasik analitik araçları tarayıcıya rastgele bir kimlik taşıyan bir çerez bırakır. Bu kimlik aylarca kalabilir. Böylece araç aynı tarayıcıyı sonraki ziyaretlerde tanır ve bugünkü satışı haftalar önceki bir kampanyayla ilişkilendirebilir.

Çerezsiz bir araç ise cihaza hiçbir şey yazmaz: çerez yok, tarayıcının yerel depolamasında (localStorage) kayıt yok, araca ait bir kimlik yok. Yaygın yöntem şöyle işler:

• Sayfa açıldığında küçük bir izleme kodu; sayfa adresini, yönlendiren siteyi ve birkaç teknik bilgiyi analitik sunucusuna gönderir.
• Sunucu; site, IP adresi ve tarayıcı bilgisinden, her gün değişen rastgele bir "tuz" ile karıştırılmış tek yönlü bir özet (hash) üretir.
• IP adresi ve ham tarayıcı bilgisi atılır; yalnızca özet ve toplu veriler kalır.
• Tuz her gün değiştiği için aynı kişi ertesi gün farklı bir özetle sayılır ve zaman içinde takip edilemez.

Bu yöntem parmak izi (fingerprinting) ile karıştırılmamalıdır. Parmak izi; yazı tipleri, ekran ve ekran kartı gibi pek çok cihaz özelliğini birleştirerek cihazı uzun süre tanımaya çalışır. Yani bir gizlilik önlemi değil, başlı başına bir takip tekniğidir.

KVKK ve çerez bandı neden önemli?

Türkiye'de kişisel verilerin işlenmesi 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na (KVKK) tabidir. Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun çerez uygulamalarına ilişkin rehberindeki genel yaklaşım, sitenin çalışması için zorunlu olan çerezler dışındaki analitik, pazarlama ve reklam çerezleri için ziyaretçinin açık rızasının önceden alınması yönündedir. Pek çok sitede çerez bandının bulunmasının sebebi budur.

Sıkça gözden kaçan üç nokta var:

• Konu yalnızca çerez değildir. Cihazda bilgi saklayan ya da cihazdan bilgi okuyan yerel depolama, takip pikselleri ve parmak izi gibi yöntemler de benzer şekilde değerlendirilebilir.
• Kişisel veri tanımı geniştir. IP adresi ve çevrim içi kimlikler belirli koşullarda kişisel veri sayılabilir. Çerezsiz ölçüm toplanan ve saklanan veriyi azaltır, ama tek başına sizi KVKK'nın kapsamı dışına çıkarmaz.
• Avrupa'dan ziyaretçi alıyorsanız AB'nin Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) ve ePrivacy kuralları da gündeme gelebilir. Avrupa'daki denetim otoriteleri onay kuralını geniş yorumlar.

İşin pratik bir tarafı da var. Ziyaretçilerin bir kısmı bandı kapatır ya da reddeder; bu durumda çereze dayalı analitik, trafiğinizin yalnızca bir bölümünü görür. Çerezsiz kurulum ise cihaza bir şey yazmadan temel istatistikleri tutmanıza yardım eder. Sitenizde bant gerekip gerekmediği; sitede çalışan diğer her şeye (reklam pikselleri, gömülü videolar, sohbet pencereleri) ve kendi hukuki değerlendirmenize bağlıdır. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir.

Çerez olmadan neleri ölçebilirsiniz?

Bilmek istediğiniz	Çerezsiz mümkün mü?
Ziyaret, sayfa görüntüleme, popüler sayfalar	Evet
Trafik kaynakları ve UTM kampanyaları	Evet
Hedefler, özel olaylar ve gelir	Evet
Ziyaret içindeki yolculuklar ve sayfa akışları	Evet
Gerçek kullanıcıdan Core Web Vitals	Evet
Haftalar boyunca geri dönen ziyaretçi	Yalnızca kalıcı bir kimlikle
Cihazlar arası takip, demografi, reklam kitleleri	Hayır

Ziyaret ve kaynaklar: Her ziyaretin yönlendiren adresi ve UTM parametreleri okunur. Bağlantılarınızı etiketlediğiniz sürece kampanya raporu çalışır; organik arama, sosyal medya, e-posta ve ücretli trafik ayrı ayrı görülür.

Sayfalar ve ilgi: Hangi sayfaların okunduğu, ziyaretin hangi sayfada başlayıp hangisinde bittiği ve ziyaretçinin sayfada ne kadar etkin kaldığı ölçülebilir.

Hedefler ve olaylar: Kayıt, form gönderimi, dosya indirme ya da satın alma gibi eylemler, gerçekleştiği anda izleme kodu tarafından olay olarak gönderilir. Hedef tanımladığınızda dönüşüm oranını görürsünüz.

Yolculuklar: Ziyaretçinin hangi adımlardan geçtiği ve nerede ayrıldığı, çerez olmadan da ziyaret içinde izlenebilir.

Core Web Vitals: LCP, INP ve CLS ziyaretçinin kendi tarayıcısında ölçüldüğü için laboratuvar sonucu değil, gerçek kullanıcının yaşadığı hız görülür.

Bilmeniz gereken sınırlar

• Tekil ziyaretçi bir tahmindir. Aynı ofis IP'si arkasında aynı tarayıcıyı kullanan iki kişi tek ziyaretçi gibi görünebilir; Wi-Fi'dan mobil veriye geçen biri iki kez sayılabilir.
• Uzun süreli tanıma yoktur. Tutma (retention) ve "geri dönen ziyaretçi" raporları günler arasında yaşayan bir kimlik ister; bu da rıza konusunu yeniden gündeme getirir.
• Reklam kitlesi ve demografi yoktur. Yeniden pazarlama listeleri ve ilgi alanı raporları, bilerek yapmadığınız takibe dayanır.
• Engelleyiciler yine devrededir. Bazı gizlilik eklentileri, çerez kullanılıp kullanılmadığına bakmadan analitik kodlarını engeller.
• Rakamlar Google Analytics ile birebir tutmaz. Oturum, ziyaret ve bot tanımları farklıdır; tam sayıları değil eğilimleri karşılaştırın.

Çerezsiz analitik nasıl kurulur?

1. Aracı seçerken verinin nerede ve ne kadar süre tutulduğunu, üçüncü kişilerle paylaşılıp paylaşılmadığını sorun.
2. Sitenizi ekleyin ve sitenize özel anahtarı içeren kurulum satırını kopyalayın.
3. Satırı her sayfanın head bölümüne; doğrudan ya da CMS temanız veya etiket yöneticiniz üzerinden ekleyin.
4. Sitenizi açın ve ziyaretin gerçek zamanlı ekranda göründüğünü doğrulayın.
5. Önemli eylemler için hedef tanımlayın, kendi ziyaretlerinizi hariç tutun.
6. Aydınlatma metninizi ve gizlilik politikanızı, neyi hangi amaçla ölçtüğünüzü anlatacak şekilde güncelleyin.

Yeni aracı birkaç hafta mevcut aracınızla birlikte çalıştırıp eğilimleri karşılaştırdıktan sonra karar verebilirsiniz.

VOLTR bunu nasıl yapıyor?

VOLTR Analitik her VOLTR hesabında ücretsizdir; adil kullanım sınırları geçerlidir. Varsayılan modda çerez kullanmaz ve tarayıcıya kimlik yazmaz. Ziyaretçi; site, IP adresi ve tarayıcı bilgisinden her gün değişen bir tuzla üretilen tek yönlü bir özetle sayılır. IP adresi ve ham tarayıcı bilgisi saklanmaz, konum ülke ve şehir düzeyinde tutulur.

İzleme kodu bağımlılıksızdır, sıkıştırılmış hâliyle 6 KB'tan küçüktür ve tek sayfalı uygulamalarda sayfa geçişlerini kendisi yakalar. Aynı satırla gerçek zamanlı ziyaretçi, kaynaklar ve UTM kampanyaları, hedefler ve gelir, yolculuklar, ziyaretçi akışları, etkin süre, tıklamalar, JavaScript hataları ve gerçek kullanıcıdan Web Vitals gelir. Form alanlarının değeri hiçbir zaman toplanmaz, Do Not Track gönderen tarayıcılar varsayılan olarak sayılmaz; metni hiç gönderilmemesi gereken öğeleri ayrıca işaretleyebilirsiniz.

Olaylar şirketinizin kendi veritabanında tutulur; satılmaz, reklam ya da pazarlama için üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Geri dönen ziyaretçi raporlarına ihtiyacınız varsa isteğe bağlı kalıcı ziyaretçi modunu açabilirsiniz; bu modda ziyaretçi onayını almak sizin sorumluluğunuzdadır. Kurulum için Analitik → Ayarlar'da alan adınızı ekler, kurulum satırını sayfalarınıza koyarsınız; ilk olay geldiğinde kurulum doğrulanır.

Sık sorulan sorular

Çerezsiz analitik kullanırsam KVKK'ya uyumlu olur muyum?

Hiçbir araç tek başına uyum sağlamaz. Çerezsiz ölçüm çok daha az veri toplar ve saklar; bu yardımcı olur. Ancak uyum; sitenizin bütününe, aydınlatma metninize ve hukuki değerlendirmenize bağlıdır.

Çerez bandını kaldırabilir miyim?

Varsayılan modda çalışan çerezsiz bir araç cihaza bir şey yazmaz; bu, bandın en yaygın gerekçesini ortadan kaldırır. Yine de onay kuralı geniş yorumlanabilir ve sitenizdeki reklam pikseli, gömülü içerik gibi diğer araçlar için rıza gerekebilir. Kararı hukuk danışmanınızla birlikte verin.

Google Analytics ile birlikte kullanabilir miyim?

Evet. İki izleme kodu birbirinden bağımsızdır; bir süre birlikte çalıştırıp sonuçları karşılaştırdıktan sonra birini kaldırabilirsiniz.

Rakamlarım neden Google Analytics ile tutmuyor?

Araçlar ziyaret, oturum ve botu farklı tanımlar. Ayrıca çerez bandını reddeden ziyaretçiler çereze dayalı araçlarda hiç görünmez. Tam sayılar yerine eğilimleri karşılaştırın.

Denemek isterseniz ücretsiz VOLTR hesabınızı açın; Analitik hesabınızda hazır gelir. Tüm özellikleri Analitik sayfasında, verinin nasıl ayrıldığını ve korunduğunu Güvenlik sayfasında, diğer modülleri ise Fiyatlandırma sayfasında inceleyebilirsiniz.