Web analitika bez kolačića: alternativa za Google Analytics

Web analitika bez kolačića mjeri kako ljudi koriste vaš sajt (posjete, izvore saobraćaja, najčitanije stranice, konverzije i brzinu stranica), a da na uređaj posjetioca ne upisuje kolačiće niti bilo koji drugi identifikator. Umjesto da pregledač prepoznaje po dugotrajnom ID-u, alat broji posjete na serveru i čuva samo zbirne podatke koji nikoga ne identifikuju. Za mnoge sajtove to je lakša alternativa za Google Analytics koja bolje čuva privatnost, pod uslovom da znate šta može, a šta ne može da izmjeri.

Šta zapravo znači „bez kolačića“?

Klasični alati za analitiku u pregledaču ostavljaju kolačić sa nasumičnim ID-om, koji može da ostane mjesecima. Tako alat prepoznaje isti pregledač pri sljedećim posjetama i današnju kupovinu povezuje sa kampanjom od prije nekoliko nedjelja.

Alat bez kolačića ne upisuje ništa na uređaj: nema kolačića, nema zapisa u lokalnoj memoriji pregledača (localStorage), nema sopstvenog ID-a. Uobičajen pristup izgleda ovako:

• Kada se stranica učita, mala skripta šalje serveru adresu stranice, izvor posjete i nekoliko tehničkih podataka.
• Server od sajta, IP adrese i podataka o pregledaču pravi jednosmjerni sažetak (hash), pomiješan sa nasumičnom „solju“ koja se mijenja svakog dana.
• IP adresa i sirovi podaci o pregledaču se odbacuju; čuvaju se samo sažetak i zbirni podaci.
• Pošto se so mijenja, ista osoba sljedećeg dana dobija drugi sažetak i ne može se pratiti kroz vrijeme.

To nije fingerprinting (otisak uređaja), tehnika praćenja koja kombinuje mnoge osobine uređaja, poput fontova, ekrana i grafičke kartice, da bi ga dugo prepoznavala.

Zašto su baneri za kolačiće važni

U Crnoj Gori obradu podataka o ličnosti uređuje Zakon o zaštiti podataka o ličnosti, a nadzor vrši Agencija za zaštitu ličnih podataka i slobodan pristup informacijama. Kao zemlja kandidat za članstvo u EU, Crna Gora svoje propise usklađuje sa pravom Unije. Ako vaš sajt posjećuju ljudi iz EU ili im nudite usluge, mogu se primjenjivati i GDPR i evropska ePrivacy pravila.

Prema ePrivacy pravilima, za upisivanje podataka na uređaj korisnika ili njihovo čitanje potrebna je saglasnost, osim kada je to neophodno za uslugu koju je korisnik tražio. Analitički kolačići se uglavnom ne smatraju neophodnim, pa većina sajtova koji ih koriste prikazuje baner.

Dvije stvari se često previde:

• Ne radi se samo o kolačićima. Nadzorni organi pravilo tumače široko: lokalna memorija, pikseli za praćenje, fingerprinting, a u nekim slučajevima i skripte koje navode pregledač da šalje podatke mogu biti obuhvaćeni.
• Zaštita podataka važi i bez kolačića. IP adrese i online identifikatori mogu biti podaci o ličnosti. Mjerenje bez kolačića smanjuje ono što se prikuplja i čuva, ali vas automatski ne izuzima iz propisa.

Postoji i praktična strana: dio posjetilaca ignoriše ili odbija baner, pa analitika zasnovana na kolačićima vidi samo dio saobraćaja. Da li vašem sajtu baner uopšte treba zavisi od svega ostalog što na njemu radi (reklamni pikseli, ugrađeni video snimci, chat prozori) i od vaše pravne procjene. Ovaj tekst je opšta informacija, a ne pravni savjet.

Šta i dalje možete mjeriti

Šta želite da znate	Bez kolačića?
Posjete, preglede stranica, najčitanije stranice	Da
Izvore saobraćaja i UTM kampanje	Da
Ciljeve, sopstvene događaje i prihod	Da
Levkove i putanje unutar jedne posjete	Da
Core Web Vitals stvarnih korisnika	Da
Posjetioce koji se vraćaju tokom više nedjelja	Samo uz trajni ID
Praćenje kroz više uređaja, demografiju, reklamne publike	Ne

Izvještaji o kampanjama rade dok god vaši linkovi imaju UTM parametre. Ciljevi poput registracije ili preuzimanja šalju se u trenutku kada se dogode, a tokovi posjetilaca pokazuju gdje ljudi napuštaju sajt. Pošto se Core Web Vitals (LCP, INP i CLS) mjere u pregledaču samog posjetioca, vidite stvarnu brzinu, a ne laboratorijske rezultate.

Ograničenja koja treba prihvatiti

• Jedinstveni posjetioci su procjena. Kolege iza iste kancelarijske IP adrese sa istim pregledačem mogu se spojiti u jednog posjetioca; neko ko pređe sa Wi-Fi mreže na mobilni internet može biti izbrojan dvaput.
• Nema dugoročnog prepoznavanja. Izvještaji o posjetiocima koji se vraćaju traže ID koji traje iz dana u dan, a time se vraća i pitanje saglasnosti.
• Nema reklamnih publika ni demografije. Remarketing i izvještaji o interesovanjima zasnivaju se upravo na praćenju kojeg se odričete.
• Blokatori i dalje postoje. Neka proširenja za privatnost blokiraju analitičke skripte bez obzira na kolačiće.

Kako instalirati analitiku bez kolačića

1. Provjerite gdje i koliko dugo alat čuva podatke i da li ih dijeli sa trećim licima.
2. Dodajte sajt i kopirajte instalacionu liniju sa ključem vašeg sajta.
3. Postavite liniju u head dio svake stranice, direktno ili preko CMS teme ili menadžera oznaka.
4. Otvorite sajt i provjerite da li se posjeta pojavila u prikazu uživo.
5. Definišite ciljeve za važne akcije i izuzmite sopstvene posjete.
6. Ažurirajte obavještenje o privatnosti: šta mjerite i zašto.

Kako to radi VOLTR

VOLTR Analitika je besplatna na svakom VOLTR nalogu, uz ograničenja razumne upotrebe. Podrazumijevano ne koristi kolačiće i ne upisuje identifikator u pregledač. Posjetilac se broji pomoću jednosmjernog sažetka sajta, IP adrese i pregledača, uz so koja se mijenja svakog dana. IP adrese i sirovi podaci pregledača se ne čuvaju, a lokacija se bilježi na nivou države i grada.

Skripta je bez zavisnosti, u komprimovanom obliku ima manje od 6 KB i sama prati promjene stranica u aplikacijama na jednoj stranici. Ista linija donosi posjetioce uživo, izvore i UTM kampanje, ciljeve i prihod, levkove, tokove posjetilaca, aktivno vrijeme, klikove, JavaScript greške i Web Vitals stvarnih korisnika. Vrijednosti iz polja obrazaca nikad se ne prikupljaju, a pregledači koji šalju Do Not Track podrazumijevano se ne broje.

Događaji se čuvaju u sopstvenoj bazi podataka vaše kompanije i ne prodaju se niti dijele sa trećim licima radi oglašavanja. Za izvještaje o posjetiocima koji se vraćaju možete uključiti opcioni režim stalnog posjetioca; u tom režimu je prikupljanje saglasnosti vaša odgovornost. Domen dodajete pod Analitika → Podešavanja, a instalacija se potvrđuje čim stigne prvi događaj.

Često postavljana pitanja

Da li je analitika bez kolačića automatski usklađena sa GDPR-om?

Nijedan alat sam po sebi ne obezbjeđuje usklađenost. Mjerenje bez kolačića prikuplja mnogo manje podataka, što pomaže, ali usklađenost zavisi od cijelog sajta, vašeg obavještenja o privatnosti i pravne procjene.

Da li mi i dalje treba baner za kolačiće?

Alat bez kolačića u podrazumijevanom režimu ništa ne čuva na uređaju, čime otpada najčešći razlog za baner. Ipak, pravilo o saglasnosti tumači se široko, a drugi alati na vašem sajtu mogu i dalje tražiti saglasnost, pa to provjerite sa pravnim savjetnikom.

Mogu li je koristiti uz Google Analytics?

Da. Dvije skripte su nezavisne, pa ih neko vrijeme možete porediti prije nego što jednu uklonite.

Zašto se moji brojevi ne poklapaju sa Google Analytics?

Alati različito definišu posjete, sesije i botove, a posjetioci koji odbiju baner uopšte se ne pojavljuju u alatima zasnovanim na kolačićima. Poredite trendove, ne ukupne brojeve.

Želite da probate? Otvorite besplatan VOLTR nalog: Analitika je u njemu već uključena. Sve mogućnosti pogledajte na stranici Analitika, kako se podaci razdvajaju i štite na stranici Bezbjednost, a ostale module na stranici Cijene.